پاسخنامه عینی سوالات عربی کنکور 91 رشته ی علوم تجربی ، همه گروه ها

26- بعضی تجربه ها هر چند اندک باشد ، ولی برای ما بسیار مفید است ! (1)

27- چرا کتابی را که از کتابخانه امانت گرفتی فراموش کردی برگردانی ، وآن را درجای خود قرار ندادی ؟! (2)

28- مادرم به من اصرار کرده بودکه از دیگران تقلید نکنم وبه خود اعتماد کنم وبر روی پاهای خود بایستم ! ( 4 )

29- اگر درباره ی قانون جاذبه دقت کنیم می بینیم که ما در تمام امور ، واز جمله برای دستیابی به خواسته ی خود در زندگی ، از آن استفاده می کنیم ! (3)

30- إنّ العالم کلّما یحاول في کسب العلم لا یتعب ! (2)

31- تا شب نروی روز به منزل نرسی ! (2)  

32- مهارة الإنسان الناجح في صید اللحظات ، فالفرص النادرة تحدث لجمیع الناس ! (3)

33- بسیاری از آن ها به دلیل موفقیت در امتحانات خوشحال شدند ! (3)

34- في بدایة الحیاة خیر وفي آخرها شرّ! (4)

35- إذا کانت دروسه تهیّئ الطالب لمواجهة المعارک المقبلة في الحیاة ! (4) 

36- حین لا إرادة له ولا محاولة ! (1)

37- الأشجار التي تنبت بین الصخور أقوی مما تنبت في البستان ،فکذلک الإنسان !(3) واحتمال ضعیف گزینه ی (1) .

38- لازمتْهم ، یَصِلوا ، درجاتٍ ، أبناءُ  (2)

39- تَلقَّی ، دُرُوسَ ، مدارسَ ، عدیدةٍ (3)

40 - مضارع ، للغائب ، مزید ثلاثي من باب تفعّل ، معتل وأجوف / فعل مجزوم بحرف « لم » (2)

41 - مزید ثلاثي من باب افتعال ، لازم ، مبني للمعلوم / فعل وفاعله ضمیر « هو » المستتر ، والجملة فعلیة (1)

42 - مشتق واسم فاعل ، نکرة / حال ومنصوب وصاحب الحال ضمیر « هو » المستتر في « سأل » (2)

43 - لا تبدِ رأیک مادمت لست مطمئنّا به ! (1)

44 - هوّني علیک ولا تحزني وتأکّدي بأنّ الفرج قریب ! (2)

45 - هذان المرکزان لم یؤسّس إلّا لعلاج المرضی ! (4)

46 - هناک ثالثة کتب لم أقرأها حتّی الآن ! (1)

47 - إنّ للمؤمن أخلاقاً حسنة وهبها الله تعالی له ! (4)

48 - الیوم شاهدت ذا حاجة یطلب منّي المساعدة ! (4)

49 - حاسِب الناس حساب من یداریهم فسبحان من لا یخفی علیه شیء حقّاً ! (3)

50- الفلاحون یضاعفون جهدهم في العمل أیّاماً کثیرة عند الحصاد ! (3)         

نامه ی رستم به برادرش

« اگر ما ایرانیان کتاب می خواندیم – وبخوانیم - واهل مطالعه بودیم ودیگران را همانطور که بودند می شناختیم آن بلاها – واین بلاها - برسرمان نمی آمد »

چون یزگرد سوم شهنشاه ایران زمین خبردار شد که عمر خلیفه ی مسلمانان جزیرة العرب سعد وقّاص را با سپاهی به جنگ با ایرانیان فرستاد رستم را به حضور فراخواند وبه وی دستور داد تا سپاهی فراهم کندوبه دفع یورش وتجاوز وی همت گمارد . رستم زمین طاعت بوسید وسپاهی فراهم کرد وخود را به مرز در قادسیه رساند وچند روزی درآنجا اردو زد تاببیند که با این عرب ها چه باید کرد . رستم چون انسان جهاندیده ومرد میدان رزم بود وحال وروز ایرانیان را بدید ،کار را تمام شده دید وبر ایران وایرانیان که به زودی همه چیزشان را از دست خواهند داد افسوس خورد با این وصف ناامید نشد . به برادرش نامه ای نوشت ووی را به جمع آوری سپاه وآذوقه تشویق کرد ودر این نامه به برادرش – بخوانید به همه ی ایرانیان – گوشزد کرد که اگر عرب ها برایران دست یابند چه بلا ومصیبتی بر ایرانیان وارد خواهد آمد وچه خواری وذلتی نصیبشان خواهد شد وبعد معلوم شد که پیش بینی های وی درست ازآب درآمدوایرانیان نه تنها چیزی بدست نیاوردند بلکه چیزهایی که داشتند را نیز ازدست دادند .

اینک بخشی از این نامه را که در شاهنامه شاهکار فردوسی بزرگ از ابیات پایانی عنوان « تاختن سعد وقاص بایران وفرستادن یزگرد رستمرا بجنگ او » با هم می خوانیم .

چوباتخت منبر برابر شـــــــــــــود                      همه نام بوبکر وعمــــــــــــر شود

تبه گردد ایــــــــــن گنجهای دراز                      شود ناسزا شاه گردنفـــــــــــــراز

نه تخت ونه دیهیم بینی نه شهر                      زاختر همه تازیان راست بـــــــــهر

چوروزاندرآید بــــــــــــــــــروز دراز                       نشیب درازست پــــــــــــیش فراز

بپوشــــند ازیشان گروهی سیاه                      زدیبا نهند از بـــــــــــــــر سر کلاه

نه تخت ونه تـاج ونه زرّینه کفش                      نه گوهر نه افسر نه بر سر درفش

برنجد یکـــــــــــی دیگری برخورد                      بداد وببخشش کسی ننگـــــــــرد

شب آید یکی چشم رخشان کند                     نهفته کسی را خروشان کنـــــــد

ستاننده ی روز وشــب دیگرست                      کمر بر میان وکله بر سر اســــت

زپیمان بگردند واز راســــــــــــتی                       گرامی شود کژی وکاســـــــــتی

پیـــــــــــاده شود مردم جنگجوی                      سوار ی که لاف آرد و گفتگـــــــوی

کشـــــــاورز جنگی شود بی هنر                      نژاد وگهر کمتر آید ببــــــــــــــــــــر

ربــــــاید همی این ازآن وآن از این                     زنفرین ندانند باز آفریـــــــــــــــــــن

نهان بتّر از آشــــــــــــــــکارا شود                      دل شاه شان سنگ خارا شــود

بـــــــــد اندیش گرددد پسر بر پدر                      پدر همچنین بر پسر چاره گــــر

شود بنده ی بـــــــی هنر شهریار                      نژاد وبزرگی نیاید بکـــــــــــــــار  

بگیتــــــــــــــــی کسیرا نماند وفا                       روان وزبانها شود پر جفــــــــــا

زایران واز تــــــــــــــــــرک وزتازیان                        نژادی پدید آید اندر میــــــــــــان

نه دهقان نه ترک ونه تازی بـــــود                        سخنها بکردار بازی بــــــــــــــــود

همه گنجها زیر دامــــن نهنـــــــد                        بمیرند وکوشش بدشمن دهـــند

بود دانشومند وزاهد بنـــــــــــــام                       بکوشد ازین تا که آید بــــــــــدام

چنان فاش گردد غم ورنج و شور                        که شادی بهنگام بهرام گـــــــــور

نه جشن ونه رامش نه کوشش نه کام                همه چاره وتنبل وســــــــــاز دام

پدر با پسر کین سیــــــــــــــم آورد                     خورش کشک وپوشش گلیم آورد

زیان کسان از پی سود خویـــــش                      بجویند ودین اندر آرند پیــــــــــش

نباشد بهار از زمستان پدیـــــــــــــــــد                  نیارند هنگام رامش نبـــــــــــــید

چو بسیار ازین داستان بگــــــــــــــذرد                  کسی سوی آزادگان ننگـــــــــرد

بریزند خون از پی خواســـــــــــــــــــته                  شود روزگار مهان کاســـــــــــــته

دل من پراز خون شــــــــــــد وروی زرد                   دهان خشک ولبها شــــده لاژورد

که تا من شدم پهلوان از میـــــــــــــان                   چنین تیره شد بخت سـاسانیان

چنین بی وفا گشت گردان سپـــــــهر                    دژم گشت واز ما ببرّید مــــــــهر

مرا تیر وپیکان آهن گــــــــــــــــــــــذار                    همی بر برهنه نیاید بــــــکــــــــار

همان تیغ کز گردن پیل وشـــــــــــــیر                   نگشتی بزخم اندر آورد سیـــــــــر

نبرّد همی پوست بر تازیـــــــــــــــــان                    زدانش زیان آمدم برزیــــــــــــــان

مرا کاشکی این خرد نیستـــــــــــــی                    گر اندیشه ی نیک وبد نیســتی

بزرگان که در قادسی با مننـــــــــــــد                    درشتند وبر تازیان دشمننـــــــــد

گمانند کین بیش بیرون شـــــــــــــود                     زدشمن زمین رود جیحون شــود

زراز سپهری کس آگاه نیســــــــــــت                     ندانند کین رنج کوتاه نیســـــــت

چو بر تخمه ی بگذرد روزگــــــــــــــــار                    چه سود آید از رنج وازکــــــــارزار

تراای برادر تن آباد بـــــــــــــــــــــــــاد                     دل شاه ایران بتو شاد بــــــــــاد

که این قادسی گورگاه منســــــــــت                     کفن جوشن وخون کلاه منـست

چنینست راز سپهر بلـــــــــــــــــــــند                      تو دل را بدرد برادر مبـــــــــــــــند

دو دیده زشاه جهان برمـــــــــــــــــدار                     فداکن تن خویش د رکــــــــــــارزار

که زود آید این روز آهرمـــــــــــــــــنی                      چو گردون گردان کند دشمنــــــی

چو نامه بمهر اندر آورد گــــــــــــــــفت                      که پیونده را آفرین باد جــــــــــفت

که این نامه نزد برادر بـــــــــــــــــــــرد                      بگوید جزین هرچه اندر خـــــــــورد   

پاسخ عینی به سوالات عربی کنکور91رشته ریاضی فیزیک

کنکوری های عزیز درجریان باشند که سوالات عربی مثلا رشته ی ریاضی فیزیک در گروه های A,B,C,D یکسان است ؛ تنها سوالات جابجا شده اند . برای استفاده بهتر از این کلید پاسخ ها را می آورم تا برای یافتن پاسخ درست کارتات آسان تر باشد . 

26- یک کلمه خوب که مفید باشد ، بهتر از کتابی است که هیچ فایده ای نرساند . 

27- کسی که دنیا را بطور واقعی بشناسد ، ظواهر دلربای آن قلبش را نمی فریبد . 

28- پس از امتحانات آخر سال ، مدرسه بعضی دوستانم را به جشن قبولیمان دعوت کرده بود . 

29- حیرت مرا فراگرفت هنگامی که در بعضی کتابها آراء ونظریاتی یافتم که مسلمانان برای اولین بار آنها را مطرح کرده بودند . 

30- حین کان المدیر یعلّق الوسام علی عنق التلمیذ المثاليّ قال له : لم یشاهَد فی المدرسة من یشبهک . 

31- البرّ أن تعمل في السرّ عمل العلانیة ! 

32- مقدمة کتابي خمس صفحات وکتبت آخر صفحة منها قبل أربع سنوات !

33- کسی که نصیحت را به تو هدیه کند ، آن را بپذیر ! 

34- هناک لم یکن أحد یقدر أن یواظبه ویحفظه ! 

35- وحیدا في عمله لکنّه لم یکن مأیوسا !

36- الفأرات .

37- عسی أن تکرهوا شیئا وهو خیر لکم ! 

38- یتصورُ ، أسبابِ ، بروزِ ، هذِهِ .

39- الأیّامُ ، اِمتلأ ، الحقلُ ، کُشِفَ . 

40 - للغائب ، مزید ثلاثی من باب إفعال ، مبنيّ / فعل من الأفعال الناقصة وهی من النواسخ . 

41 - مجرد ثلاثي ، معتل وناقص ، معرب / فعل مرفوع وفاعله ضمیر مستتر « هو » والجملة فعلیة . 

42 - جمع تکسیر ( مفرده بستان ومذکر ) ، معرف بأل ، معرب / مضاف إلیه ومجرور . 

43 - إنّ الذین یتّخذون الشیطان ولیّاً ، لا یُرجی منهم الخیر . 

44 - لم أنسَ نصائحک المفیدة في ذلک الیوم . 

45 - لم یُؤیّد کلام هذا العالم في الجلسة الماضیة . 

46 - إن أردت أن تصل إلی النجاح الکبیر ، فعلیک أن تُخصّص ساعات کثیرة للجدّ والعمل . 

47 - إنّ اللحم غذاء مفید تُکنَز فیه مقادیر کثیرة من البروتین . 

48 - من عرف نفسه وربّه حقّاً ، لا یعتمد بما عنده عاریة . 

49 - اِستیقظت الطفلة من النوم قلقة . 

50 - ما أنفقت جدّتي طول حیاتها إلّا ما في یدها .         

تجزیه وترکیب آیه ی 2 از سوره ی نساء

تجزیه وترکیب آیه ی 2 از سوره ی نساء ( 4 ) 

« وآتوا الیتامی أموالَهم ولا تَتبدّلوا الخبیث بالطیّب ولا تأکلوا أموالهم إلی أموالکم إنّه کان حُوباً کبیراً . »

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنی برفتح .

آتوا : فعل متصرف ، امر ، ،للمخاطبین ، مزید ثلاثی از باب افعال با یک حرف زائد ، مهموز الفاء ومعتلّ اللام ( اصلش أتي بوده است) [1]، متعدّی با دو مفعول ، فعل معلوم ، مبنی بر حذف نون ./ فعل وفاعلش ضمیر بارز « واو » جمله فعلیه ، معطوف بر « اتّقوا » در « یا أیّها الناس اتّقوا ربّکم ... » و محلی از اعراب ندارد.

الیتامی : اسم متصرف ، جمع مکسر ومفردش یتیم ومذکر ، مشتقّ ( صفت مشبهه از مصدر یُتم ) ، معرفه ، معرب ، مقصور ،منصرف./ مفعول به اول ومنصوب تقدیراً .

أموال : اسم متصرف ، جمع مکسر ومفردش مال ومذکر ، جامد ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف./ مفعول به دوم ومنصوب .

هم : اسم غیر متصرف ، ضمیر متصل برای نصب یا جر ، للغائبینَ ، معرفه ، مبنی بر سکون . / مضاف إلیه ومجرورمحلا ً.

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنی برفتح .

لا : حرف نهي ، عامل ، مبنی برسکون .

تتبدّلوا : فعل متصرف ، مضارع ، للمخاطبین ، مزید ثلاثی با دو حرف زائد از باب تفعل ، صحیح و سالم ، متعدّی ، معلوم ، معرب . / فعل مجزوم وعلامت جزمش حذف نون اعراب وفاعلش ضمیر بارز « واو » وجمله فعلیه و عطف بر « آتوا الیتامی » و محلی از اعراب ندارد .

الخبیث : اسم متصرف ، مفرد ، مذکر ، مشتقّ ( از مصدر خُبث ) وصفت مشبّهه ، معرفه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ مفعول به ومنصوب .

بـ : حرف جر ، عامل ، مبنی برکسر .

الطیّب : اسم متصرف ، مفرد ، مذکر ، مشتقّ ( از مصدر طِیب ) وصفت مشبّهه ، معرفه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ مجرور به حرف جرّ و « بالطیّب » جار ومجرور متعلّق فعل « لا تتبدّلوا » .

و :  حرف عطف ، غیر عامل ، مبنی برفتح .

لا : حرف نهي ، عامل ، مبنی برسکون .

تأکلوا : فعل متصرف ، مضارع ، للمخاطبین ، مجرد ثلاثی ، صحیح و مهموز ، متعدّی ، معلوم ، معرب . / فعل مجزوم وعلامت جزمش حذف نون اعراب وفاعلش ضمیر بارز « واو » وجمله فعلیه و عطف بر « لا تَتبدّلوا » .

أموال : تکراری است / مفعول به ومنصوب .

هم : تکراری است / مضاف إلیه ومجرورمحلا .

إلی : حرف جر ، عامل ، مبنی برسکون .

أموال : تکراری است / . مجرور به حرف جرّ و « إلی أموال » جار ومجرور متعلّق فعل « لا تأکلوا » .

کم : اسم غیر متصرف ، ضمیر متصل برای نصب یا جر ، للمخاطبین ، معرفه ، مبنی بر سکون ./ مضاف إلیه ومجرور محلا ً .

إنّ : حرف مشبّهة بالفعل ، عامل ، مبنی برفتح .

ـه : اسم غیر متصرف ، ضمیر متصل برای نصب یا جر ، للغائب ، معرفه ، مبنی بر ضم . / اسم إنّ و منصوب وجمله اسمیه .

کان : فعل متصرف ، ماضی ، للغائب ، مجرد ثلاثی ، معتل وأجوف ( در آن اعلال به قلب صورت گرفت ) ، مبنی بر فتح . / ازافعال ناقصه واسمش ضمیر مستتر « هو »[2] وجمله ی فعلیه وخبر إنّ ومرفوع محلا .

حُوباً : اسم متصرف ، مفرد ، مذکر ، جامد ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ خبر کان ومنصوب  .

کبیرا : اسم متصرف ، مفرد ، مذکر ، مشتقّ ( از مصدرکِبَر ) وصفت مشبّهه ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ صفت ومنصوب .

---

[1]- در آن اعلال به اسکان وحذف حرف عله صورت گرفته است ، وهمچنین در همزه ی آن اعلال به قلب .

- [2] مرجع ضمیر « هو وهمچنین ـه در إنّه » کلمه ی « أکل » است که از « لا تأکلوا » فهمیده می شود . 

تجزیه وترکیب آیه ی 1 از سوره ی نساء

تجزیه وترکیب آیه ی 1 از سوره ی نساء ( 4 ) 

« یا أیّها الناسُ اتّقوا ربّکمُ الذي خلقَکم من نفسٍ واحدة وخلق منها زوجَها وبثّ منهما رجالاً کثیراً ونساءً واتّقوا الله الذي تَساءلون به والأرحامَ إنّ الله کان علیکم رقیباً » .

یا : حرف نداء ، غیر عامل ، مبنی بر سکون .

أيّ : اسم غیر متصرف ، نکره ، مبنی بر ضم ./ منادای نکره ی مقصوده محلا منصوب [1] .

الناس : اسم ، مفرد ( یا اسم جمع ) ، مذکر ، جامد ، معرفه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ عطف بیان ( یا بدل ) ومرفوع بنابر تابعیت از لفظ « أيّ » [2] .

اتّقوا : فعل متصرف ، امر ، ،للمخاطبین ، مزید ثلاثی از باب افتعال با دو حرف زائد ، معتلّ الفاء واللام ( یا لفیف مفروق ، اصلش وقی بوده است) [3] ، متعدّی ، فعل معلوم ، مبنی بر حذف نون ./ فعل وفاعلش ضمیر بارز « واو » جمله فعلیه ، جواب ندا ومحلی از اعراب ندارد.

ربّ : اسم متصرف ، مفرد ، مذکر ، مشتقّ ( از مصدر ربّ [4]) وصفت مشبّهه ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ مفعول به ومنصوب .

کم : اسم غیر متصرف ، ضمیر متصل برای نصب یا جر ، للمخاطبین ، معرفه ، مبنی بر سکون ( یا مبنی بر ضم برای دفع التقاء ساکنین )/ مضاف إلیه ومجرور محلا ً .

الذي : اسم موصول ،غیر متصرف ، مفرد ، مذکر ، معرفه ، مبنی بر سکون ./ صفت ومنصوب محلا به تبعیت از موصوف ( ربّ ) .

خلق : فعل متصرف ، ماضی ، للغائب ، مجرد ثلاثی ، صحیح وسالم ، متعدّی ، معلوم ، مبنی بر فتح . / فعل وفاعلش ضمیر مستتر « هو » وجمله فعلیه وصله ی موصول ومحلی از اعراب ندارد .

کم : تکراری است . / مفعول به ومنصوب محلا .

من : حرف جرّ ، عامل ، مبنی بر سکون .

نفس[5] : اسم متصرف ، مفرد ، مؤنث سماعی ومعنوی ، جامد ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ مجرور بحرف جر و « من نفس » جار ومجرور شبه جمله وحال از ضمیر کم در « خلقکم » ومنصوب محلا .

واحدة : اسم متصرف ، مفرد ، مؤنث ، مشتق (از مصدر  وَحْد) اسم فاعل ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ صفت ومجرور به تبعیت از موصوف « نفس » .

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنی برفتح .

خلق : تکراری است . /  فعل وفاعلش ضمیر مستتر « هو » وجمله فعلیه و معطوف بر « خلقکم من نفس واحدة » و محلی از اعراب ندارد[6].

من : حرف جر ، عامل ، مبنی بر سکون .

ها : اسم غیر متصرف ، ضمیر متصل برای نصب یا جر ، للغائبة ، معرفه ، مبنی بر سکون . / مجرور بحرف جر ومجرورمحلا ً و« منها » جار ومجرور وشبه جمله حال ومنصوب محلا وصاحب حال « زوجها » است که حال بر آن مقدم شده است .

زوج[7]: اسم متصرف ، مفرد،مؤنث معنوی ، جامد ، معرفه ، معرب ، صحیح الآخر ،منصرف./ مفعول به ومنصوب .  

ها [8] : تکرار است . / مضاف إلیه ومجرور محلا .

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنی برفتح .

بثّ : فعل متصرف ، ماضی ، للغائب ، مجرد ثلاثی ، صحیح و مضاعف[9] ، متعدّی ، معلوم ، مبنی بر فتح . / فعل وفاعلش ضمیر مستتر « هو » وجمله فعلیه ومعطوف .

من : تکراری است .

هما :  اسم غیر متصرف ، ضمیر متصل برای نصب یا جر ، للغائبینِ ، معرفه ، مبنی بر سکون . / مجرور بحرف جر ومجرورمحلا ً و« منهما » جار ومجرور وشبه جمله متعلق ( یا همان متمِّم فارسی ) فعل بثّ .

رجالا : اسم متصرف ، جمع مکسر ومفردش رجُل ومذکر ، جامد ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ،منصرف./ مفعول به ومنصوب .

کثیرا : اسم متصرف ، مفرد ( برای مفرد وجمع مشترک به کار می رود ) ، مذکر ، مشتقّ ( از مصدر کثرة) وصفت مشبّهه ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ صفت ومنصوب به تبعیت از موصوف « رجالا » .

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنی برفتح .

نساءً : اسم ،اسم جمع  ، مؤنث ، جامد ، نکره ، معرب ، ممدود ، منصرف ./ معطوف ومنصوب به تبعیت از معطوف علیه « رجالا » .

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنی برفتح .

اتّقوا : تکراری است . / فعل وفاعلش ضمیر بارز « واو » جمله فعلیه ومعطوف بر اتّقوا ومحلی از اعراب ندارد .

الله : اسم غیرمتصرف ، مفرد ، مذکر ، جامد ، معرفه ( عَلَم ) ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ مفعول به ومنصوب .

الذي : تکراری است . / صفت ومنصوب محلا به تبعیت از موصوف (الله ) .

تَساءلون : فعل متصرف ، مضارع ، للمخاطبین ، مزید ثلاثی با دو حرف زائد از باب تفاعل [10]، صحیح ومهموز ، لازم ، معلوم ، معرب . / فعل مرفوع با ثبوت نون وفاعلش ضمیر بارز « واو » وجمله فعلیه وصله ی موصول واعرابی ندارد .

بـ : حرف جر ، عامل ، مبنی بر کسر .

ه : اسم غیر متصرف ، ضمیر متصل برای نصب یا جر ، للغائب ، معرفه ، مبنی بر کسر . / مجرور بحرف جر ومجرورمحلا ً و« به » جار ومجرور وشبه جمله .

و : حرف عطف ، غیر عامل ، مبنی برفتح .

الأرحام : اسم متصرف ، جمع مکسر ومفردش رَحِم ومؤنث ، جامد ، معرفه ، معرب ، صحیح الآخر ،منصرف./ معطوف بر الله در « اتقوا الله » ومنصوب .

إنّ : حرف مشبه بالفعل ، عامل ، مبنی برفتح .

الله : تکراری است . / اسم إنّ ومنصوب وجمله اسمیه .

کان : فعل متصرف ، ماضی ، للغائب ، مجرد ثلاثی ، معتل وأجوف ( در آن اعلال به قلب صورت گرفت ) ، مبنی بر فتح . / ازافعال ناقصه واسمش ضمیر مستتر « هو » وجمله ی فعلیه وخبر إنّ ومرفوع محلا .

علی : حرف جر ، عامل ، مبنی بر سکون .

کم : تکراری است . / مجرور بحرف جر و « علیکم » جار ومجرور شبه جمله ومتعلق « رقیبا »که بعد می آید .

رقیبا : اسم متصرف ، مفرد ، مذکر ، مشتقّ ( از مصدر رَقابة ) وصفت مشبّهه ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف ./ خبر کان ومنصوب  .

---

[1]- مفعول به فعل محذوف « أنادي » ، فعل محذوف با فاعل مستترش ومفعول به حاضرجمله ی ندائیه ومحلی از اعراب ندارد . 

[2]- در اصل منصوب تقدیرا چون تابع « أيّ » می باشد ؛اما حرکت «مشاکله» مانع نصب گرفتنش گشت . 

[3]- در آن اعلال اسکان ، قلب وحذف صورت گرفته است واصلش اوتقیُوا بوده است ؛ وهمچنین چون به باب افتعال رفت ابدال وادغام نیزدرآن صورت گرفته است ( اوتقی ، اتتقی و اتّقی )   

[4]- مصدروصفت مشبهه دراین ریشه از نظر قالب مانند هم هستند وتفاوتشان از راه معنا فهمیده می شود ، ربّ : پرورش دادن و پرورش دهنده .

[5]- مراد از نفس « آدم » است ، گرچه واژه ی نفس مؤنث است اما مراد از آن مذکر است . 

[6]- چون معطوف علیه « خلقکم من نفس واحدة » صله ی موصول است ومحلی از اعراب ندارد ، معطوف هم محلی از اعراب ندارد . 

[7]- به معنی همسر ومراد از آن « حوا » است .

[8]- مرجع ضمیر ها در « منها وزوجها » کلمه ی « نفس » است . 

[9]- در آن ادغام واجب وجود دارد .

[10]- یکی از دو حرف تاء آن حذف شده است ودراصل ـ تتسائلون – بوده است ، واین حذف در باب های تفاعل وتفعل اتفاق می افتد .