به نام خداوند جان آفرین

نقد وبررسی کتاب عربی 1 چاپ سال 1392 با کد 1/204

تغییراتی که در چاپ جدید این کتاب به وجود آمد ، جای تقدیر دارد . تدریس کتاب حاضرمورد پسندتر از گذشته گردیده است لیکن ایراداتی دارد که لازم است گفته آید ودر اصلاح آن کوشش شود تاسرحدامکان کتابی بی اشتباه در اختیار دبیران ودانش آموزان عزیز قرار گیرد .

ایرادات وارده بر این کتاب به شرح زیر می باشد :

1-     ص3 : در صرف فعل مضارع صیغه های متکلم فعل ها به صورت ماضی آمده اند : أنا فعلتُ واجبي ، نحنُ فعلنا واجبنا . که باید به شکل : أنا أفعلُ واجبي ، نحنُ نفعلُ واجبنا در آید .

2-     ص6 : عبارت های زیر جدول اسم اشاره مفهوم نیستند وباید به شکلی مطلوب تغییر یابند . پیشنهاد می شود که مثلا به شکل زیر تغییر یابند :

بسیاری از کلمه ها در زبان عربی دارای وزن وحروف اصلی هستند .

مثال برای داشتن حروف اصلی :

حاکم ، محکوم ، علیم ، حکیم ، مُحکَم ، تحکیم ، استحکام ، حُکماء ، أحکام ، حکمة .همگی این کلمات دارای سه حرف اصلی « ح ک م » هستند .

مثال برای داشتن وزن :

الف – عابد ، رافع ، شاهد ، قادر ، واصل ، خالق ، صادق . همگی این کلمات بر وزن « فاعل» هستند.

ب - محکوم ، معلوم ، منصور ، مجبور ، مکتوب ، مفتوح ، مأمور ، محمود . همگی این کلمات بر وزن « مفعول » هستند .

اکنون مثالی دیگر :

انقطاع ، انقراض ، انبساط ، انکسار ، انصراف ، انهدام . بر وزن انفعال .

3-     ص22 کارگاه ترجمه :

الف- شاهَد ثعلبا مریضا : روباه بیماری آمد . «شاهد» آمد ترجمه شده است که غلط است در حالی که زیرش خط کشیده نشده است .

ب- أکلَ من الصید : دست از شکار برداشت . تنها برداشت را غلط اعلام کرده است د رحالی که کلمه «دست» هم غلط است وباید حذف شود. ترجمه درست چنین است : از شکار خورد .

ج- وترک الباقي وذهب : چنین ترجمه شده است : وبقیه را ترک کرد وخارج شد . «ذهب» خارج شد ترجمه شد در حالی که غلط است اما زیر کلمه «ذهب» خط کشیده نشده است .

د- فلماذا أتحمّلُ المشقّة ؟! چنین ترجمه شده است : پس چرا سختی تحمل کردم؟! در ترجمه تنها زیر«تحمل»خط کشیده شده است در حالی که «تحمل کردم» با هم غلط است وباید زیر هر دو کلمه خط کشیده شود ؛ تازه می توان گفت که «تحمل» درست است وخط نمی خواهد وکلمه «کردم» غلط است وباید زیرش خط کشیده شود .

ه- لأنّي قصدتُ لک حیاة کریمة . چنین ترجمه شده است : من برایت زندگی شرافتمندانه را خواستم . زیر «من» خط دارد در حالی که «من» غلط نیست بلکه باید«چون» به ترجمه اضافه شود . همچنین «زندگی شرافتمندانه»درست نیست وباید «ی» به یکی از موصوف یا صفت اضافه شود وبه نظر حقیر به موصوف اضافه شود درست تر است: زندگی ای شرافتمندانه . البته در سطریکی به آخر این ترکیب با«ی» آمده است وبه صفت اضافه شده است .    

4-     ص26 : در عبارت «بُنيّ ، لقداشتبهتُ لا ، هو الناجح في الحقیقة» پیش از «لا» به ویرگول نیاز است .

5-     درس 2و3 : در معرفی باب های مزید در درس 3 وزن فعل امر باب ها همراه بقیه ی وزن ها آمده است اما دردرس 2 به وزن امر فعل ها ی مزید همراه بقیه ی وزن ها اشاره ای نشده است . بهتر است در درس 2 نیز مانند درس 3 به وزن امر بابها در کنار بقیه ی وزن ها اشاره شود .

6-     ص32 : کارگاه ترجمه : واکتسبنا رزقنا . چنین ترجمه شده است : وروزی به دست آوردیم . زیر روزی خط کشیده شده است در حالی که روزی غلط نیست بلکه باید«مان» پس از آن اضافه شود : روزیمان . مانند همین مورد است عبارت «هذا فخرُنا» که «این افتخاراست» ترجمه شده است .

7-     ص36 : نخستین عبارت این صفحه چنین است : لا ، نطلُب المال . ویرگول پس از «لا» اضافه است .

8-     ص44 : اشاره به این نکته که حضرت علی ع تنها یک پیراهن دارد وآن هم تازه شسته وخیس است مطلب بجایی نیست وچیزی بر قدر ومنزلت ایشان نمی افزاید وبهتر است تغییر یابد .

9-     ص45 : در این صفحه به این مطلب اشاره دارد که سلمان لباس های حضرت فاطمه را دیده است واز این منظر ناراحت شده است وبه گریه افتاد . این چه نوع بیانی از لباس های ایشان است ؟ یعنی چه که لباس هایش را دیده است وناراحت شد وبه گریه افتاد ؟ بهتر است چنین تعبیری حذف شود وجایش را به بیانی والا دهد .

10-  ص58 : درستون صرف فعل مضارع درصیغه های (14و13و4و1) حرکت ضمه حرف پایانی به رنگ آبی آمده است لیکن در صیغه ی (7) به رنگ قرمزآمده است که با هم سازگار نیست . بهتر است در این صیغه هم به رنگ آبی نوشته شود .

11-   ص58 : نکته 3 : جمله کامل نیست . چون چنین می رساند که اگر حروف قرمز رنگ نداشته باشد حتما دارای ضمیر مستتر است که چنین نیست . ممکن است حروف قرمز رنگ هم نداشته باشد وضمیر مستتر هم نداشته باشد بلکه اسم ظاهر باشد .

12-  ص61 . کارگاه ترجمه :

الف- عبارت «بعد ساعة دخلت المدینة» اصلا ترجمه نشده است وبه آن اشاره هم نشده است .

ب- عبارت «وهو کان أفقر الناس في المدینة» چنین ترجمه شده است : و او از مردم فقیر مدینه بود . این ترجمه غلط دارد اما زیر هیچ کلمه ای خط نکشیده است . ترجمه درست چنین است : و او فقیرترین مردم در مدینه بود .

13-  ص63 : درتصویر بالای صفحه ، شلاق دست جلاد آنقدر بزرگ است که علامت نزدن است ! وبا مفهوم متن سازگار نیست . بهتر است شلاق کوتاهتر کشیده شود تا منطقی به نظر آید !

14-  ص65 : درتصویر وسط صفحه کارتون نماینده ی قریش را درحالت بزرگتر نشان می دهد که در حال تعظیم است . تصویر این مرد در کادر سمت راست نیزهمراه مردی دیگر آمده است اما رنگ عبای وی در این دو کادر با هم فرق دارد ! بهتر است که رنگ عبایش یکدست شود !

15-   ص67 :

الف- سطر نخست بعد از نام گذاری ، موصول ها را معرفی می کند اما ترتیب را رعایت نکرده است . بهتر است گفته شود : الذي ، التي ، الذین ، اللاتي .

ب- در بخش مربع زرد رنگ دوم آمده است : اسم های موصول عباتند از : ..........، ...........، ............ . سه جای خالی داده است . در حالی که باید چهار جای خالی بگذارد ؛ چون خود کتاب در سطر اول چهار موصول معرفی کرده است .

16-  ص70 : در بخش«د» تحلیل صرفی « ـه » گفته است : ضمیر متصل للنصب أو الجرّ . اضافه کردن لام به الجرّ لازم است :  ضمیر متصل للنصب أو للجرّ .

17-  ص71 : درعبارت « الآن ما عندي شيء . فقال الیهوديّ ...» ترجمه کتاب چنین است : اکنون کم دارم ویهودی گفت : ... . در متن کتاب پس از عبارت اول نقطه (. ) آمده است لیکن در ترجمه فارسی نقطه ندارد .به جایش (و) آمده است .

18-  ص71 : در پایان سطر 4 آمده است « وهدّدوا الیهوديّ . » در ترجمه آمده است : وآن یهودی را تهدید می کنند . تنها زیر « تهدید می کنند » به عنوان غلط خط کشیده شده است که درست است . لیکن کلمه ی (آن) هم در ترجمه جایی ندارد وباید حذف شود وباید زیرش خط کشیده شود . وهمینطور است آغاز سطر 5 وترجمه ی آن .

19-  ص 76 : در متن زرد رنگ حاشیه سمت راست آمده است : کلمات مبنی که به الف ختم می شوند ؛ مانند : علی ، إلی ، حتّی ... . کلمات داده شده همگی حرف هستند . بهتر بود از اسم ها هم مثالی می آورد .

20-  ص 77 : تمرین اول کلمات مبنی را می خواهد ودر عبارت نخست زیر « وعظته » یک خط کشیده است . روشن است که نمی توان به این جمع حکم بنا بر ... داد بلکه باید یا تنها زیر« وعظتْ » خط بکشد ویا تنها زیر «ـه» خط بکشد ویا زیر هریک جدا خط بکشد . مثل : وعظتـه .

21-  ص79 : کارگاه نرجمه : در سطر اول ترجمه چنین آمده است : جغدی در خانه ای از خانه های بصره زندگی می کند . زیر کلمه ی « خانه ای » به عنوان غلط خط کشیده است . لیکن زیر کلمه ی « خانه های» که این نیز زغلط است خط نکشیده است وباید خط دار شود .

22-   ص79 : کارگاه نرجمه :  در ترجمه سطر سوم آمده است : وپسرت نمی تواند مهر دخترم را که ده مغازه  ویرانه است بپذیرد . تنها زیر کلمه ی «مغازه» به عنوان غلط خط کشیده است ؛ در حالی که کلمه ی «بپذیرد» هم غلط است وباید زیرش خط کشیده شود تا اصلاح شود .

23-   ص79 : کارگاه نرجمه : درسطر چهارم آمده است : فقالت بومة البصرة : نعم . ودر ترجمه چنین است : « جغد بصره گفت : آری،»در متن عربی پس از نعم نقطه (.) دارد لیکن در ترجمه ویرگول (،) آمده است.

24-  ص79 : کارگاه نرجمه : در سطر پنجم آمده است « ... لمدّة سنة ؛ » ودر ترجمه آمده است : برای مدت دو سال دیگر ... . تنها زیر ترکیب «دوسال» خط دارد . روشن است که کلمه ی «دیگر» هم غلط است وباید زیر آن نیز خط کشیده شود تا اصلاح گردد .

25-  ص 83 : در متن این صفحه کادر چهارم آمده است «... وأریدُ المَعذَره .» مصدر معذرة با فتح میم آمده است در حالی که با کسر« مَعذِره » صحیحتر است.

26-  ص 83 : در پاورقی این صفحه کلمه ی ( الأباء) غلط است وباید (الأدَباء) نوشته شود .

27-  ص 83 : در تمرین چهارم یکی از موارد خواسته شده ، مفعول به است . چهار تا مفعول به داده است که همگی از نوع اسم ظاهر است . بهتر است مثال ها طوری طراحی شوند که از نوع ضمیر نیز در آنها وجود داشته باشد .

28-  ص 93 : کارگاه ترجمه : در سطر پایانی متن آمده است : بعد أیّام فتح السّجّانُ بابَ السّجن... . در ترجمه آمده است : پس از دو روز زندانبان درِ زندان را باز کرد ... کلمه ی «دو روز» غلط است وباید اصلاح شود در حالی که زیر آن خط نکشیده است .

29-   ص 93 : کارگاه ترجمه :  در ادامه سطر پایانی آمده است : فوجد أقلیدس مَیّتاً ... . ودر ترجمه آمده است : واقلیدس را بیمار یافت . کلمه ی «بیمار » غلط است وباید اصلاح شود در حالی که زیر آن خط نکشیده است .

30-   ص 93 : کارگاه ترجمه : در پایان سطر آخر آمده است : « لیس أسلوب مَلَکيّ لتعلیم الهندسة » .د رترجمه چنین آمده است : «برای آموزش هندسه روش شاهانه ای وجود ندارد » بهتر است که (ی) وحدت یا نکره به موصوف اضافه شود وچنین گردد : روشی شاهانه .

31-  ص102 : د رتمرین سوم عبارت دوم چنین آمده است : المعلّمُ أنبیاء الأمّة . بهتر است این عبارت به این شکل تغییر یابد : المعلمون نبيّ الأمّة . چون در باره ی عبارت کتاب پاسخ ها با هم متفاوت است و وحدت در پاسخ میان همکاران نیست . گرچه تحلیل درست آن این است که خبر باید با مبتدا مطابقت کند پس باید گفته شود : المعلمُ نبيُّ الأمّة . لیکن فراوان دیده شده است که اصلاح این عبارت را به شکل : المعلمون أنبیاء الأمّة گفته می شود که این پاسخ قطعا برای عبارت کتاب غلط است ونشان آن است که روش تحلیلی قواعد دانسته نشده است .

32-  ص103 : تمرین 5 : عبارت سوم ، پاسخش الف است . لیکن کلمه ی « مهمًّ » با تنوین فتح غلط است وباید به شکل « مهمٍّ » نوشته شود .

                                                                        مبنیّ

33-  ص104 : در پایان تحلیل صرفی « یغتنم » آمده است : ...،متعدٍّ............     ،

                                                                       معرب

در این پاسخ چهار ایراد وجود دارد :

الف- نقطه چین ها هم سطر با کلمه ی «فعلٌ،» نیستند .

ب- پس از «متعدّ» ویرگول نیاز است .

ج- پس از پایان تحلیل صرفی خط کج نیامدهاست .

د- در سطر بعدی که اعراب است میان مواردی که یکی باید به عنوان پاسخ درست انتخاب شود نقطه چین ندارد .

34-  ص104 : ترکیب «الفرصة» : بهتر است در ترکیب گفته شود : مفعولٌ به نه مفعول تنها .

35-  ص104 : د رتحلیل صرفی« الحیاة » میان دو گزینه : اسم یا فعل ، نقطه چین ندارد .

36-  ص 108 : در بخش «المعجم» آمده است : دَلَّ ـــُـــ : راهنمایی کرد ؛ در حالی که در صفحه ی 109 آمده است : شَدَّ ــــــــ یَشُدُّ : نیرومند ساخت . تفاوت در نوشتن این دست کلمات وجهی ندارد وباید به یک شکل نوشته شوند .

37-  ص 109 : صاحب الجلالة : را چنین ترجمه کرده است : دارای شکوه ، أعلی حضرت . د رحالی که نوشتن «أعلی حضرت» به این شکل در فارسی غلط است وباید به شکل «اعلا حضرت» در آید .

38-  ص110 : العُزّی : را چنین ترجمه کرده است : نام یکی از بت های کفار قریش ؛ ودرصفحه ی 111 در باره ی «اللات» چنین آمده است : نام یکی از بت های مشرکان قریش . یکجا گفته است کفار قریش وجای دیگر گفته است مشرکان قریش . بهتر است که د رهر دو جا گفته شود : مشرکان قریش .

39-  فکرة راَئعة : گذاشتن فتحه روی الف اضافه است .

40-  ص 110 : الفوم : در باره ی الفوم گفته است : سیر(همان ثومِ است) حرکت کسره زیر میم «ثوم» اضافه است وباید برداشته شود . 

41-  ص111 : در ترجمه ی «لنا» گفته است : با ما ، برای ما   أعلینا أم لنا : برضد ما یا با ما ، ترکیب «برضد» ما در فارسی غلط است وبهتر است گفته شود : ضد ما یا با ما . در ضمن ویرگول پس از علامت استفهام نیز بی جا است وباید حذف شود .