چند مثال کاربردی برای اجرای " تجزیه " :

 

1 – الأطبّاء یستعملون البصل في علاج بعض الأمراض .( عربی 1 عمومی ، درس 10 ، ص  109)

 

الأطبّاء : اسم ، جمع تکسیر و مفرد آن " طبیب ، مذکّر ، مشتقّ و صفة مشبّهه ، معرفه به أل ، معرب ، ممدود ، غیرمنصرف .

یستعملون : فعل مضارع ، جمع مذکّر غائب ، مزید ثُلاثيّ از باب " استفعال " ، صحیح و سالم ، متعدّي ، معلوم ، معرب .

البصل : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدريّ ، معرفه به أل  ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

في : حرف جرّ ، عامل ، مبنيّ بر سکون .

علاج : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد مصدريّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

بعض : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدريّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

الأمراض اسم ، جمع تکسیر و مفرد آن " مرض " ، مذکّر ، جامد مصدريّ ، معرفه به أل ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

 

1 – راقِبوا حرکاتِ صاحب المزرعة حتّی تُخبِروني عنها حین أرجِعُ . ( عربی 2 غیر علوم انسانی ، درس ششم ، ص 76 )

 

راقبوا : فعل أمر ، جمع مذکّر مخاطب ، مزید ثُلاثيّ از باب " مفاعلة " ، صحیح و سالم ، متعدّي ، معلوم ، مبنيّ .                                                                

حرکات : اسم ، جمع سالم للمؤنّث ، جامد مصدريّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

صاحب : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ و اسم فاعل ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

المزرعة :  اسم ، مفرد ، مؤنّث ، مشتقّ و اسم مکان ، معرفه به أل ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

حتّی : از حروف ناصبه ، عامل ، مبنيّ بر سکون .

تخبرو : فعل مضارع ، جمع مذکّر مخاطب ، مزید ثُلاثيّ از باب " إفعال " ، صحیح و سالم ، متعدّي ، معلوم ، معرب .

نـ : حرف ، نون وقایه ، مبنيّ بر کسر .

ي :  اسم ، ضمیر متصل للنصب أو للجرّ ، متکلّم وحده ، معرفه به ضمیر  ، مبنيّ بر سکون  .

عن : حرف ، عامل جرّ ، مبنيّ بر سکون .

ها : اسم ، ضمیر متصل للنصب أو للجرّ ، للغائبة ، معرفه به ضمیر  ، مبنيّ بر سکون .  

حین : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدريّ ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

أرجع : فعل مضارع، للمتکلم وحده ، مجرّد ثُلاثيّ ، صحیح و سالم ، لازم ، معلوم ، معرب .

 

2 – ما کنتُ أفهم کلام أمّي .( عربی 3 غیر علوم انسانی ، درس پنجم ص 71 )

 

ما : حرف نفی ، غیر عامل ، مبنيّ بر سکون .

کنت : فعل ماضي ، متکلّم وحده ، مجرّد ثلاثيّ ، معتلّ و أجوف ، مبنيّ بر سکون .

أفهم : فعل مضارع، للمتکلم وحده ، مجرّد ثُلاثيّ ، صحیح و سالم ، متعدّي ، معلوم ، معرب .

کلام : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد مصدريّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

أمّ : اسم ، مفرد ، مؤنّث  ، جامد مصدريّ ، معرفه به اضافه ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

ي : اسم ، ضمیر متصل للنصب أو للجرّ ، متکلّم وحده ، معرفه به ضمیر  ، مبنيّ بر سکون  .

 

3 – متی أصبحتَ یا أدنی الوری فطنا فصیحا ؟! ( عربی پیش دانشگاهی ، درس ششم ص 50 )

 

متی : اسم استفهام ، نکره ، مبنيّ بر سکون .

أصبحت : فعل ماضي ، للمخاطب  ، مزید ثلاثيّ از باب " إفعال " ، صحیح و سالم  ، مبنيّ بر سکون .

یا : حرف ندا ، غیر عامل ، مبنيّ بر سکون .

أدنی : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ و اسم تفضیل ، معرفه به اضافه ، معرب ، مقصور ، غیرمنصرف .

الوری : اسم ، مفرد ، مذکّر ، جامد غیر مصدريّ ، معرفه به أل  ، معرب ، مقصور ، منصرف .

فطنا : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ و صفة مشبّهه  ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .

فصیحا : اسم ، مفرد ، مذکّر ، مشتقّ و صفة مشبّهه  ، نکره ، معرب ، صحیح الآخر ، منصرف .