ذو نُواس و شهداء نَجران

و لم تزل تتوالَی الملوکُ علی حِمیَر حتّی صار المُلک إلی ذي نُواس ، واتّفق أهلُ الأخبار أنّ ذا نواس هو ابنُ تُبان ، أسعدُ ، واسمُه زُرعة ؛ وأنّه لمّا تَغلّب علی مُلک آبائه التَّبابعة ، تسمّی یوسف و تَعصَّب لدین الیهودیّة ، و حمل علیه قبائلَ الیمن ، فاستجمعت̊ معه حِمیرُ علی ذلک . و أراد أهلَ نجرانَ علیها ، و کانوا من بین العرب ، یَدینون بالنصرانیّة ، و لهم فضلٌ في الدین و استقامة علی حُکم أهل الإنجیل ؛ و لهم رأسٌ یُقال له عبدُالله بنُ ثامر .

فسار إلیهم ذو نواس بجنوده ، واستدعَی رأسَهم عبدَالله بنَ ثامر فأحذَره ، و قال له : أفسدتَ عليّ أهلَ بلدي ، و خالفتَ دیني و دین آبائي . ثمّ أمر به ، فقُتل ، و عَرَض علی نجران القتل فلم یَزِدهم إلّا جِماحا ؛ فخَدّد لهم الأخادیدَ و أوقَد لهم نارا ، ثمّ امتحنَهم ، فجعل یقول للرجل و المرأة : إمّا أن̊ تترُک دینک و إمّا أن̊ نَقذفَک في النار ؛ فیقول : ما أنا تارکٌ دیني لشيء ؛ فیُقذَف فیها فیُحرَق . فبقِیت امرأة ، و معها صبيٌّ رضیع عمرُه سبعةُ أشهُر ، فجزعت̊ ، وتهیّبت̊ . فقال لها الغلامُ : یا أمّاه لا تُنافقي ، فإنّک علی الحقّ ، ولم یکُن یتکلّم̊ من ذي قبل ، فاحترقت̊ .

وقتل و حَرَق ذو نواس ، حتّی أهلَک منهم ، فیما قال ابنُ إسحاق ، عشرین ألفا ، أو یزیدون . و أفلَتَ منهم رجلٌ ، فسلَک الرمل علی فرسه ، فأعجزَهم ، فقَدِم علی قیصر ، صاحب الروم ، یستنصرُه علی ذي نواس .

منبع : یاقوت الحَمويّ ، مُعجَم البلدان ، به نقل از کتاب « المجانی الحدیثة » ، جلد 4 ، ص                                                  

         332 – 334 .

واژگان :

استجمعت : گرد آمد .                                                             رضیع : شیر خواره .

استدعی : فراخواند .                                                              تهیّبت : ترسید .

جِماحا : پافشاری و استواری .                                                 أفلَت : رهایی یافت . 

الأخادید : جمع أخدُود ؛  شکاف زمین که به درازا باشد .                 سلک : پیمود .                                                                                            

أعجز: درگذشت ؛ أعجزهم : او از دست آن ها در رفت                    خدّد : شکافت .                                                                                                                     

برگردان :

ذو نواس و شهیدان نجران ( و ذو نواس ها و شهیدان ... !)

پادشاهان یکی پس از دیگری بر حمیر می آمدند تا این که فرمانروایی به ذی نواس رسید . پیام رسانان با هم ، هم آوازند که ذی نواس پسر تبان اسعد، و نامش زرعه می باشد . وهمین که او بر حکومت پدران تبّعی خودش دست یافت ، یوسف نام گرفت و سخت به دین یهود چسبید و تیره های یمن را به آن آیین وادار کرد ؛ مردم حمیر بر آن آیین گرد او فراهم آمدند . و خواست مردم نجران را به آن کیش در آورد ، وآنان از میان تازیان ،  به کیش ترسایی باور داشتند و در دین داری برتر و برپایبندی به فرمان های ترسایی پایدارتر بودند . آنان بزرگی داشتند که به او عبدالله بن ثامر گفته می شد .

پس ذو نواس با سپاهیانش به سو یشان روانه شد و بزرگشان عبدالله بن ثامر را خواست و بیمش داد و گفت : مردم کشورم را تباه کردی و با آیین من و گذشتگانم مخالفت کردی . سپس به مرگش فرمان داد و کشته شد . و مردم نجران را به کشتن داد و این کار تنها بر پافشاری آنان افزود . پس چاله هایی برایشان ساخت و آتش بر افروخت . آنگاه آنان را آزمود وبه مرد و زن می گفت : یا کیش خویش رها می کنی و یا تو را در آتش می اندازیم . پس پاسخ می داد : من کیش خود را برای چیزی رها نخواهم کرد . پس در آن افکنده و سوزانده می شد . زنی باقی ماند که کودکی شیر خواره در اندازه ی هفت ماه داشت . مادر نالید و ترسید و کودک که پیش از آن به سخن در نیامده بود ،  به او گفت : مادر جان ! دو رویی پیشه نکن ، تو بر راه راستی . پس سوزانده شد .

ذو نواس کشت و سوزاند ، تا آن جا که از میان آن ها بر اساس سخن ابن  اسحاق ، بیست هزار یا بیشتر را نابود کرد .

مردی از دست آنان جَست و با اسب خویش بر شنزار راه افتاد و آنان به او نرسیدند و او بر قیصر ، حاکم روم در آمد و از او بر ذو نواس ، کمک خواست .

  •          هر جا دین ، پا در میدان سیاست گذاشت و متولّی دین ، صاحب شریعت نبود ، مرگ و ویرانی رابرای مردم به ارمغان آورد .
  •         پافشاری بی منطق  بر یک دین و فراخواندن دیگر مردمان به آن آیین ،  مصداق خشونت است .
  •        جاه طلبی ذو نواس پیروان هردو کیش را به باد نبودی سپرد .
  •         شعار ، یا یهودیت یا آتش ،  به همان اندازه محکوم است که شعار ، یا اسلام یا پرداختن مالیات کمر شکن ، یا شیعه یا مرگ ( در زمان شاه اسماعیل صفوی در ایران ) ، یا وهابیّت یا مرگ ( در زمان محمد بن عبدالوهّاب در عربستان ) .
  •       هیچ کس حق ندارد تنها به بهانه ی درست بودن کیش و باورش ، دیگران را به آیینی وادارد و از اشکال گوناگون خشونت  از فشار و تهدید و شکنجه ، زر ، زور و تزویر برای رسیدن به مقاصد خود استفاده کند .
  •         هدف وسیله را توجیه می کند ( نظریه فیلسوف ایتالیایی ُ ماکیاول ) ؛ بدترین شعاری بود که هم دینکارن از آن بهره ها بردند و هم بی دینان از آن کام ها گرفتند ودر این میان روسیاهی برای هر دو تا ابد باقی خواهد ماند .