نامه ی رستم به برادرش
« اگر ما ایرانیان کتاب می خواندیم – وبخوانیم - واهل مطالعه بودیم ودیگران را همانطور که بودند می شناختیم آن بلاها – واین بلاها - برسرمان نمی آمد »
چون یزگرد سوم شهنشاه ایران زمین خبردار شد که عمر خلیفه ی مسلمانان جزیرة العرب سعد وقّاص را با سپاهی به جنگ با ایرانیان فرستاد رستم را به حضور فراخواند وبه وی دستور داد تا سپاهی فراهم کندوبه دفع یورش وتجاوز وی همت گمارد . رستم زمین طاعت بوسید وسپاهی فراهم کرد وخود را به مرز در قادسیه رساند وچند روزی درآنجا اردو زد تاببیند که با این عرب ها چه باید کرد . رستم چون انسان جهاندیده ومرد میدان رزم بود وحال وروز ایرانیان را بدید ،کار را تمام شده دید وبر ایران وایرانیان که به زودی همه چیزشان را از دست خواهند داد افسوس خورد با این وصف ناامید نشد . به برادرش نامه ای نوشت ووی را به جمع آوری سپاه وآذوقه تشویق کرد ودر این نامه به برادرش – بخوانید به همه ی ایرانیان – گوشزد کرد که اگر عرب ها برایران دست یابند چه بلا ومصیبتی بر ایرانیان وارد خواهد آمد وچه خواری وذلتی نصیبشان خواهد شد وبعد معلوم شد که پیش بینی های وی درست ازآب درآمدوایرانیان نه تنها چیزی بدست نیاوردند بلکه چیزهایی که داشتند را نیز ازدست دادند .
اینک بخشی از این نامه را که در شاهنامه شاهکار فردوسی بزرگ از ابیات پایانی عنوان « تاختن سعد وقاص بایران وفرستادن یزگرد رستمرا بجنگ او » با هم می خوانیم .
چوباتخت منبر برابر شـــــــــــــود همه نام بوبکر وعمــــــــــــر شود
تبه گردد ایــــــــــن گنجهای دراز شود ناسزا شاه گردنفـــــــــــــراز
نه تخت ونه دیهیم بینی نه شهر زاختر همه تازیان راست بـــــــــهر
چوروزاندرآید بــــــــــــــــــروز دراز نشیب درازست پــــــــــــیش فراز
بپوشــــند ازیشان گروهی سیاه زدیبا نهند از بـــــــــــــــر سر کلاه
نه تخت ونه تـاج ونه زرّینه کفش نه گوهر نه افسر نه بر سر درفش
برنجد یکـــــــــــی دیگری برخورد بداد وببخشش کسی ننگـــــــــرد
شب آید یکی چشم رخشان کند نهفته کسی را خروشان کنـــــــد
ستاننده ی روز وشــب دیگرست کمر بر میان وکله بر سر اســــت
زپیمان بگردند واز راســــــــــــتی گرامی شود کژی وکاســـــــــتی
پیـــــــــــاده شود مردم جنگجوی سوار ی که لاف آرد و گفتگـــــــوی
کشـــــــاورز جنگی شود بی هنر نژاد وگهر کمتر آید ببــــــــــــــــــــر
ربــــــاید همی این ازآن وآن از این زنفرین ندانند باز آفریـــــــــــــــــــن
نهان بتّر از آشــــــــــــــــکارا شود دل شاه شان سنگ خارا شــود
بـــــــــد اندیش گرددد پسر بر پدر پدر همچنین بر پسر چاره گــــر
شود بنده ی بـــــــی هنر شهریار نژاد وبزرگی نیاید بکـــــــــــــــار
بگیتــــــــــــــــی کسیرا نماند وفا روان وزبانها شود پر جفــــــــــا
زایران واز تــــــــــــــــــرک وزتازیان نژادی پدید آید اندر میــــــــــــان
نه دهقان نه ترک ونه تازی بـــــود سخنها بکردار بازی بــــــــــــــــود
همه گنجها زیر دامــــن نهنـــــــد بمیرند وکوشش بدشمن دهـــند
بود دانشومند وزاهد بنـــــــــــــام بکوشد ازین تا که آید بــــــــــدام
چنان فاش گردد غم ورنج و شور که شادی بهنگام بهرام گـــــــــور
نه جشن ونه رامش نه کوشش نه کام همه چاره وتنبل وســــــــــاز دام
پدر با پسر کین سیــــــــــــــم آورد خورش کشک وپوشش گلیم آورد
زیان کسان از پی سود خویـــــش بجویند ودین اندر آرند پیــــــــــش
نباشد بهار از زمستان پدیـــــــــــــــــد نیارند هنگام رامش نبـــــــــــــید
چو بسیار ازین داستان بگــــــــــــــذرد کسی سوی آزادگان ننگـــــــــرد
بریزند خون از پی خواســـــــــــــــــــته شود روزگار مهان کاســـــــــــــته
دل من پراز خون شــــــــــــد وروی زرد دهان خشک ولبها شــــده لاژورد
که تا من شدم پهلوان از میـــــــــــــان چنین تیره شد بخت سـاسانیان
چنین بی وفا گشت گردان سپـــــــهر دژم گشت واز ما ببرّید مــــــــهر
مرا تیر وپیکان آهن گــــــــــــــــــــــذار همی بر برهنه نیاید بــــــکــــــــار
همان تیغ کز گردن پیل وشـــــــــــــیر نگشتی بزخم اندر آورد سیـــــــــر
نبرّد همی پوست بر تازیـــــــــــــــــان زدانش زیان آمدم برزیــــــــــــــان
مرا کاشکی این خرد نیستـــــــــــــی گر اندیشه ی نیک وبد نیســتی
بزرگان که در قادسی با مننـــــــــــــد درشتند وبر تازیان دشمننـــــــــد
گمانند کین بیش بیرون شـــــــــــــود زدشمن زمین رود جیحون شــود
زراز سپهری کس آگاه نیســــــــــــت ندانند کین رنج کوتاه نیســـــــت
چو بر تخمه ی بگذرد روزگــــــــــــــــار چه سود آید از رنج وازکــــــــارزار
تراای برادر تن آباد بـــــــــــــــــــــــــاد دل شاه ایران بتو شاد بــــــــــاد
که این قادسی گورگاه منســــــــــت کفن جوشن وخون کلاه منـست
چنینست راز سپهر بلـــــــــــــــــــــند تو دل را بدرد برادر مبـــــــــــــــند
دو دیده زشاه جهان برمـــــــــــــــــدار فداکن تن خویش د رکــــــــــــارزار
که زود آید این روز آهرمـــــــــــــــــنی چو گردون گردان کند دشمنــــــی
چو نامه بمهر اندر آورد گــــــــــــــــفت که پیونده را آفرین باد جــــــــــفت
که این نامه نزد برادر بـــــــــــــــــــــرد بگوید جزین هرچه اندر خـــــــــورد
